yenidoğan solunumu

Yenidoğanda solunum bozuklukları
21.08.2007
* Yenidoğanın ilk solunumu nasıl gerçekleşir?
Bebek anne karnında iken oksijen plasenta tarafından sağlandığından, akciğerlerin solunum ile ilgili işlevi yoktur ve hava keselerinde, hava yerine akciğerde üretilen sıvı bulunmaktadır. Doğumla beraber bağlantı kesilir ve yenidoğan bebek, ciğerlerindeki sıvıyı hızla dışarı çıkarırken, aynı zamanda ciğerlerini havayla doldurmalıdır. Özellikle normal doğan bebeklerdeki mekanik sıkışma hareketi bu doğal sürecin gerçekleşmesine yardımcı olur. Bu nedenle sezaryenle doğan bebeklerde solunum problemleri daha sık görülmektedir. Bebeğin ilk solunumunda güçlü bir ağlamasının olması da önemlidir.

* Kaç tür solunum bozukluğu vardır? Hiyalen zarı hastalığı ve yenidoğan apnesi nedir?
Yenidoğan döneminde ortaya çıkan solunum problemleri çok çeşitlidir, ancak en sık görülen ıslak akciğer olarak da bilinen, yenidoğanın geçici solunum zorluğudur. Hem prematüre, hem zamanında doğan bebeklerde görülebilir. Özellikle erkek cinsiyet, sezaryenle doğum, doğum eyleminin beklenenden uzun sürmesi, annenin doğum sırasında aşırı sakinleştirici ilaç alması, görülme sıklığını arttırır.

Anne karnındayken alveol adını verdiğimiz akciğerdeki kesecikler sıvıyla doludur. Doğum sürecinin başlamasıyla bu sıvının yapımı durur ve doğumdan sonra bu sıvının boşalması gerekir. İşte bu sıvının akciğerlerden boşalmasının gecikmesi durumunda ıslak akciğer hastalığı ortaya çıkar. Doğumdan sonraki saatlerde solunum sayısı yüksek seyreder, ancak uygun tedavi ve izlemle sorun bırakmadan 1-3 gün içinde iyileşir.

Hiyalen zarı hastalığıysa tüm canlı doğumların %2’sinde görülen, ancak prematüre ve doğum ağırlığı daha düşük bebeklerde çok daha fazla rastlanılan bir hastalıktır. Akciğerlerdeki alveollerin içi soluk alma sırasında havayla dolarken, soluk verme sırasında boşalır. Surfaktan adlı madde sayesinde bu keseciklerde büzüşme olmaz. Alveollerde 24. gebelik haftasında az miktarda salgılanmaya başlayan surfaktan, 36. haftadan sonra istenen düzeylere ulaşır. Surfaktan eksikliğine bağlı olarak hiyalen zarı hastalığı gelişir. Tedavisinde bebeğin solunum cihazına bağlanması, surfaktan maddesinin özel bir tüp aracılığı ile verilmesi gerekebilir.

Yenidoğan apnesi, solunumun 20 saniye veya daha uzun süre durmasıdır. Zamanında doğan bebeklerde daha az sıklıkta apne görülürken, prematürelerde %50-60 oranında rastlanır. Doğumdan sonra 24 saat içinde apne görülmesi ciddi bir durumdur, tedavisi hastanede yapılmalıdır.

* Yenidoğan ölümlerinde, solunum bozukluğunun payı nedir?
Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde genellikle, yenidoğan solunum problemlerinin zamanında tanı ve uygun izlemle elde edilen sonuçları yüz güldürücüdür; ancak günümüzde gelişmiş ülkelerde bile, tüm yenidoğan ölümlerinin beşte birinden hiyalen zarı hastalığı sorumlu tutulmaktadır.

* Yenidoğanda ortaya çıkan solunum bozukluğunun gebelik yaşıyla ya da prematüre doğumla bir ilişkisi var mıdır?
Yenidoğanda ortaya çıkan solunum bozuklukları gebelik yaşıyla ilişkilidir. Özellikle hiyalen zarı hastalığında prematürelik derecesi en önemli etmendir. Gebelik süresi ve doğum ağırlığı azaldıkça bu hastalığın görülme sıklığı ve ciddiyet derecesi artar. Tüm canlı doğumların %2’sinde görülürken 28 hafta ve altında % 60-80, 28-32 hafta arasında %50, 32-36 haftalarda %15-30 oranında görülür.

* Solunum bozukluğu teşhisi ne zaman ve nasıl konulur?
Doğumdan sonra ilk saatlerde solunum sayısı dakikada 60-120 gibi yüksek değerlere çıkabilir. İnlemeli solunum, göğüs kafesinde çekilme, dudaklarda ve ağız çevresinde morarma, hırıltılı solunum olabilir. Kesin tanı için akciğer grafisi ve bazı kan tetkikleri yapılır.

* Tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yapılır. Kuvöz içinde oksijen desteğiyle izleme alınan bebeğe, solunum zorluğuna neden olan duruma göre değişen tedaviler uygulanır. Beslenme genellikle kesilir, damar yoluyla sıvısı verilir. Hasta hiyalen zarı hastalığı nedeniyle takipteyse, gerekirse eksik olan surfaktan adlı ilaç solunum yollarına uygulanır ve bebek ventilatör adını verdiğimiz yapay solunum cihazına bağlanır. Hastalık daha az ciddi seyrediyorsa ventilatöre ihtiyaç olmadan sadece kuvöz içi oksijenle de izlenebilir.

* İyileşme süresi ortalama ne kadardır?
İyileşme süresi hastalığın ağırlığına ve solunum problemine neden olan duruma göre değişmektedir. Islak akciğer olarak bilinen hastalıkta iyileşme genellikle 2-3 gün içinde gerçekleşirken, hiyalen zarı hastalığında çok daha uzun süreler almaktadır.

* Tedavi edilmesine rağmen, ileriki dönemlerde ortaya çıkacak kalıcı bir hasar olası mıdır?
Yenidoğan solunum probleminin tipine göre, ileri dönemde ortaya çıkabilecek sorunlar da değişiklik göstermektedir. Hiyalen zarı hastalığında prematüritenin neden olduğu diğer faktörlerin de etkisiyle, çeşitli komplikasyonlar ortaya çıkabilir. En önemli komplikasyonlardan biri, uzun süreli oksijen desteğine ihtiyaç duyulan kronik akciğer hastalığının gelişmesidir.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !